Tiền Giang: Hấp dẫn món cá tra tả pí lù càng ăn càng ghiền

Vy Luu 09/10/2020, 10:17

Tả pí lù là tên gọi của một món ăn đã có từ lâu đời và cũng rất quen thuộc đối với người bình dân miền Tây. Thế nhưng, ít ai biết được xuất xứ ra đời của món ăn này đến từ đất nước Mông Cổ và một số bộ lạc người Hoa ở biên giới Trung – Mông.

Là món ăn du nhập, nhưng khi về với miệt vườn sông nước miền Tây, với nguyên liệu chính là con cá tra sống lâu năm, thịt dai, ngọt cùng gia vị đặc trưng, món cá tra “tả pí lù” đã đậm chất Việt, ăn là nhớ. Ấn tượng khó phai chính là, mùi vị thanh tân từ da thịt cá đến muỗng nước canh. Càng ăn càng ghiền!

Cá tra loại lớn trên 2kg mang tả pí lù là ngon nhất

Món ăn này theo cộng đồng người Hoa du nhập vào nước ta và tồn tại trong ẩm thực người Việt cho đến hôm nay. Tả pí lù có thể lấy thịt, cá làm nguyên liệu chính kết hợp với các gia vị thứ yếu trong quá trình chế biến. Người miền Tây thường thái thịt cá tra làm tả pí lù kết hợp với bánh tráng, rau sống miền quê.
Cá tra vốn là một loại cá quen thuộc gắn với đời sống bình dị của người dân xứ sở miệt vườn. Hồi đó, đất rộng, người thưa, gần như nhà nào cũng có cái ao nuôi cá tra để cải thiện mâm cơm truyền thống. Cá tra có thể chế biến nhiều món ngon như: nấu canh chua, kho lạt, nấu lẩu… Đối với cá tra loại lớn, sống lâu năm, thịt dai, người ta đem chế biến tả pí lù. Dù hơi cầu kỳ trong khâu chế biến nhưng khi được thưởng thức món ăn này, đảm bảo bạn sẽ không tiếc thời gian bỏ ra để chế biến món đặc sản này
Một anh bạn ở Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang hào hứng kể rằng, trong “ao cá để dành” của nhà anh có không dưới 30 con cá tra “cụ”. Trong đó, con nhỏ nhất nặng cỡ 8kg. Còn con “trùm”, phải lớn gấp đôi. Món “tráng miệng” của chúng, thường là những trái bình bát chín muồi, rụng tự do xuống mặt ao. Trái lớn gần bằng cái chén ăn cơm, vậy mà “tụi nó” nuốt gọn một phát như trẻ con tranh ăn kẹo. Còn món chính của chúng, sẵn có đám cá rô phi mắn đẻ, được thả nuôi chung.

“Chú” cá tra cụ này nặng gần 20 ký, “của để giành” của nhiều người dân miền Tây.
Cá càng lớn, nấu lẩu trà càng ngon.
Hấp dẫn nhất là phần nọng (ức cá). 

Và những khi có đám tiệc long trọng, người nhà anh thường dùng võng dù kéo bắt 1-2 con, vậy là đã “phủ bì” (dư dả) cho món tả pín lù nóng hổi vừa thổi vừa ăn. Thế nhưng, chính anh cùng nhiều bà con miệt đồng bằng đất chín rồng vẫn chưa có dịp may thưởng thức món ức tra “cụ” nấu lẩu trà.
Ấn tượng khó phai là mùi vị thanh tân từ da thịt cá đến muỗng nước canh. Phần nọng (ức cá) cá giòn béo, ngọt bùi mượt mà tựa như mỡ heo cỏ trưởng thành. Nhanh tay, gắp thả từng miếng thơm vào dĩa nước mắm y, dằm ớt hiểm đỏ tươi, cho… lăn lộn vài bận rồi đưa cơm hay “đưa cay” đều hao dễ sợ! Thi thoảng, húp tí nước chua thanh, ngọt dịu thật sảng khoái.
Và bất ngờ hơn. Chính nhúm lá trà xanh bình dị, lại là gia vị chủ soái của món canh chua đằm thắm mà dạt dào luyến khoái này. Do chất chát đắng trong hợp chất trà, đã thanh tẩy triệt để những tanh tao nơi da thịt cá lưu niên.

Hoặc đem kho tương cũng rất hao cơm/bún.

Thêm, bộ ba rau gia vị phụ trợ đi kèm: khế chua – lá giang – chuối chát. Tổ hợp chua – chát này, vừa bổ trợ cho trà vừa tạo nên phong vị chua thơm đằm thắm cho nồi canh/lẩu chua. Độc đáo hơn, khi nguội cả nước lẫn cá đều không tanh.
Giả như, không mua được lá trà xanh, bạn có thể thay thế bằng hai – ba muỗng canh nước cốt trà móc câu Thái Nguyên, nêm vào 1 lít nước dùng lẩu/canh. Phần rau ăn kèm thì tự do hơn, tùy mùa và tùy vùng. Có thể phối kết cùng mớ: bạc hà (dọc mùng), đậu bắp, bắp chuối, rau muống, rau giá…
Bên cạnh đó, nồi cá tra quá lứa kho tương đang sục sôi khói thơm hoặc gói khô cá tra “cụ” sấy (tẩm ngũ vị) hay những khoanh xúc xích ca tra nướng ửng hồng – hứa hẹn nhiều cuộc vui!
Vả lại, chung số phận với nhiều loại nông sản khác (dưa hấu, thanh long…), đám cá tra “tỷ đô” cũng bao phen “lên bờ xuống ruộng” trong dòng xoáy thị trường trong lẫn ngoài nước. Thế nên, càng có thêm nhiều sản phẩm mới thú vị, sẽ gieo đầy hy vọng cho bao nhà nông…